จากไอเดียสู่สื่อดิจิทัล

หลังการอบรม

ต่อยอดและภาคผนวก

ทำบทเรียน Edpuzzle จากวิดีโอวิชาของท่านด้วยชุดคำสั่งเดิม ทดลองกับนักเรียนหนึ่งห้องพร้อมบอตทบทวน แล้วกลับมาเขียนผลบน Padlet

งานต่อยอด

สามงานหลังอบรม

  1. สร้างทักษะของ Gemini ไว้ใช้ต่อ
    ถ้าวันอบรมใช้การวาง P3 ทำตามขั้นตอนในห้องวิดีโอ เพื่อเรียกผู้ช่วยออกแบบบทเรียนด้วย / ได้ทุกแชท
  2. เผยแพร่เว็บแอปบน Hugging Face Spaces
    ทำตามคู่มือในห้องเว็บแอป ส่งลิงก์ให้นักเรียน และส่งลิงก์โหมดครูให้เพื่อนครูในกลุ่มสาระ
  3. บทเรียน Edpuzzle จากวิดีโอวิชาของท่าน
    เลือกวิดีโอ YouTube ที่นักเรียนมักเข้าใจผิด เขียนผู้เรียนเป้าหมายและจุดที่ต้องมีก่อนเปิด AI แล้วใช้ P3 กับชุดคำสั่ง V1 ถึง V3 เดิมในห้องวิดีโอ ตรวจทุกชั้นก่อนสร้างใน Edpuzzle
  4. ทดลองกับนักเรียนหนึ่งห้องภายในสองสัปดาห์
    ใช้บทเรียน Edpuzzle ในขั้น G P และ A1 แล้วให้นักเรียนทบทวนกับบอตหลังดูคลิป กลับมาเขียนผลบน Padlet ว่าจุดหยุดใดได้ผล คำถามใดที่นักเรียนตอบผิดมาก และบอตตอบนอกขอบเขตหรือไม่
  5. ต่อขั้น A2 และ S ในชั้นเรียน
    A2 ให้นักเรียนนำเสนอสิ่งที่ค้นพบและตอบคำถามของเพื่อน S ให้นักเรียนประเมินการเรียนรู้ของตัวเอง แล้วนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ต่อผู้อื่น

ตัวอย่างขั้น A2 เรื่องอาหารติดคอ

นักเรียนเป็นคู่ อธิบายหลักการตัดสินใจให้เพื่อนอีกคู่ฟัง แล้วตอบคำถามของเพื่อน

ตัวอย่างขั้น S เรื่องอาหารติดคอ

นักเรียนประเมินว่าตัดสินใจถูกแล้วในสถานการณ์ใด แล้วทำป้ายความรู้สั้น ๆ ติดที่โรงอาหาร โดยครูตรวจเนื้อหากับวิดีโอและแหล่งทางการก่อนติด

บัตรถ่ายโอน ถ้าเป็นวิดีโอวิชาของฉัน

  1. นักเรียนเข้าใจผิดเรื่องอะไร (เรื่องเดียวที่เห็นจริงในห้องเรียน)
  2. จะหยุดตรงไหน ก่อนที่คลิปจะเฉลย และเป็นขั้น GPAS ใด
  3. บอตควรเป็นบทบาทใด และต้องห้ามอะไรบ้าง

ตัวอย่าง วิทยาศาสตร์ ม.1 นักเรียนมักคิดว่าวัตถุหนักตกถึงพื้นก่อนเสมอ หยุดคลิปการทดลองก่อนปล่อยวัตถุ ถามให้ทำนาย (G) บอตเป็นติวเตอร์ถามนำ ห้ามเฉลยผลการทดลอง

เปิด Padlet ของวันอบรมชุดคำสั่ง V1 ถึง V3

งานต่อยอด หรือคู่ที่เสร็จเร็ว

สื่อขั้น A1 ด้วย Gemini Canvas

สื่อหน้าเดียวจาก Gemini Canvas สำหรับขั้นการปฏิบัติและสรุปความรู้หลังปฏิบัติ ใช้ต่อจากบทเรียน Edpuzzle ได้ ร่างสตอรีบอร์ดที่คู่ของท่านตัดสินเองก่อน แล้วจึงให้ Canvas สร้าง

ใบงานเสริม สตอรีบอร์ดสื่อ Interactive ขั้น A1

ข้อมูลบทเรียน
ปัญหาการเรียนรู้ของนักเรียน
สตอรีบอร์ด
หน้าจอ สิ่งที่นักเรียนเห็น สิ่งที่นักเรียนทำ ผลป้อนกลับ จุดที่ห้ามเฉลย
หน้าจอ 1
หน้าจอ 2
หน้าจอ 3
หน้าจอ 4
หน้าจอ 5
ตัวอย่างสตอรีบอร์ด สุขศึกษา ม.2 การช่วยเหลือผู้มีอาหารติดคอ (ตัวอย่างสมมติ)
หน้าจอ สิ่งที่นักเรียนเห็น สิ่งที่นักเรียนทำ ผลป้อนกลับ จุดที่ห้ามเฉลย
1 เปิดสถานการณ์ โรงอาหารตอนพักกลางวัน เพื่อนกินลูกชิ้นแล้วสำลัก เลือกสิ่งแรกที่จะทำ 1 ใน 3 ทาง ถามว่าติดคอไหมแล้วให้ไอ, ส่งน้ำให้ดื่ม, รอดูอาการก่อน ถ้าเลือกไม่ตรงวิดีโอ ให้คำใบ้ "ลองนึกถึงวิดีโอช่วงที่ผู้ช่วยเหลือพูดกับผู้ป่วยเป็นอย่างแรก" แล้วให้เลือกใหม่ ไม่บอกตัวเลือกที่ถูกในครั้งแรก
2 เพื่อนยังไอได้ เพื่อนไอเสียงดังและตอบได้ว่าติดคอ เลือก ให้ไอต่อ หรือ เริ่มตบหลัง แล้วพิมพ์เหตุผล 1 ประโยค ถามกลับ "การที่เพื่อนยังไอหรือพูดได้ บอกอะไรเกี่ยวกับทางเดินหายใจ" แล้วจึงแสดงหลักการจากวิดีโอ ไม่แสดงหลักการก่อนนักเรียนพิมพ์เหตุผล
3 สถานการณ์เปลี่ยน ผ่านไปครู่หนึ่ง เพื่อนไอไม่มีเสียง พูดไม่ได้ ตัดสินว่าร้ายแรงขึ้นหรือไม่ และต้องทำอะไรทันที ถ้าตอบว่ารอดูอาการ ให้คำใบ้ "วิดีโอบอกว่าถ้าไม่มีใครช่วยถูกวิธี เวลาเหลือเท่าไร" ไม่บอกขั้นตอนการช่วย
4 เรียงขั้นตอน บัตรขั้นตอนสลับลำดับ ตบหลังไม่เกิน 5 ครั้งและตรวจดูผู้ป่วย, ยืนด้านหลังแล้วกดกระแทกช่องท้อง, ถ้ายังไม่หลุดกลับไปตบหลังอีกไม่เกิน 5 ครั้ง ลากเรียงลำดับ ถ้าผิด บอกเฉพาะว่ามีบัตรอยู่ผิดตำแหน่งกี่ใบ ให้ลองใหม่ เฉลยได้หลังลองครบ 2 ครั้ง ไม่เฉลยลำดับก่อนลองครบ 2 ครั้ง
5 สรุปหลังปฏิบัติ กรอบประโยค "ถ้า ... ให้ ... เพราะ ..." เขียนหลักการตัดสินใจด้วยคำของตัวเอง 1 ถึง 2 ประโยค ห้ามพิมพ์ชื่อตัวเอง หลังส่ง แสดงสรุปจากวิดีโอให้เทียบเอง และถาม "ส่วนไหนที่คำตอบของเราต่างจากวิดีโอ" ไม่แสดงสรุปก่อนนักเรียนเขียนเสร็จ

ท้ายสื่อ ใส่ข้อความกำกับว่าสื่อนี้ใช้ฝึกคิด ไม่ได้แทนการอบรมปฐมพยาบาลที่มีการรับรอง และที่มาของวิดีโอ

  1. เปิด gemini.google.com เลือกเครื่องมือ Canvas
  2. วางคำสั่ง P4 แล้ววางสตอรีบอร์ดที่คัดลอกจากใบงานเสริมแทนข้อความในวงเล็บ
  3. ทดลองใช้เป็นนักเรียน ตรวจตามรายการด้านล่าง แล้วสั่งแก้ทีละประเด็น
  4. กดแชร์ คัดลอกลิงก์ แล้วติดบน Padlet

รายการตรวจสื่อ 4 ข้อ

ภาคผนวก ก

GPAS 5 Steps ชื่อขั้นและรายละเอียดรายขั้น

ขั้น ชื่ออังกฤษ ชื่อไทย
G Gathering การรวบรวมข้อมูล
P Processing การวิเคราะห์และสรุปความรู้
A1 Applying and Constructing the Knowledge การปฏิบัติและสรุปความรู้หลังปฏิบัติ
A2 Applying the Communication Skill การสื่อสารและนำเสนอ
S Self-Regulating การประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ

กระบวนการ GPAS 5 Steps พัฒนาและเผยแพร่โดย ดร.ศักดิ์สิน โรจน์สราญรมย์ สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) รายละเอียดด้านล่างเป็นชุดเดียวกับคำสั่ง P3 ที่ห้องวิดีโอ และสไลด์ช่วงที่ 1

แนวคิดพื้นฐาน

นักเรียนสร้างความรู้เองผ่านประสบการณ์และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม (Constructivism และ Social Constructivism) มุ่งพัฒนาสมรรถนะ ความรู้ ทักษะ และเจตคติ เน้นกระบวนการมากกว่าผลลัพธ์ ใช้ได้ทุกกลุ่มสาระ

ลักษณะสำคัญ 5 ข้อ

  • นักเรียนเป็นผู้นำการเรียนรู้ ครูเป็นผู้อำนวยความสะดวก
  • เน้นกระบวนการมากกว่าเนื้อหา
  • มุ่งพัฒนาสมรรถนะ
  • ส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม
  • ปลูกฝังจิตสาธารณะและความรับผิดชอบต่อสังคม

G การรวบรวมข้อมูล Gathering

จุดมุ่งหมาย นักเรียนสังเกต สงสัย ตั้งคำถามของตนเอง แล้วสืบค้นหรือรวบรวมข้อมูลเพื่อหาคำตอบ

นักเรียนทำอะไร

  • สังเกตแล้วตั้งคำถามของตนเอง
  • See Think Wonder บอกสิ่งที่เห็น คิดจากสิ่งที่เห็น ตั้งคำถามที่อยากรู้
  • สืบค้นจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ หนังสือ ผู้รู้ การสำรวจเอง สื่อดิจิทัล

บทบาทของครู

  • ใช้คำถามที่มีพลัง 3 ระดับ จากความจำ สู่ความเข้าใจ สู่การวิเคราะห์ เช่น จะเกิดอะไรขึ้นถ้า
  • กำหนดเวลาตั้งคำถามและสืบค้นให้ชัด
  • ให้คิดเดี่ยวก่อน แล้วแลกเปลี่ยนในกลุ่ม

ครูประเมินอะไร การตั้งคำถาม การสืบค้น และการรวบรวมข้อมูล

ขั้นนี้ไม่ใช่ ไม่ใช่การที่ครูบอกความรู้ใหม่ก่อน และไม่ใช่แค่การทบทวนความรู้เดิม

ในบทเรียนอาหารติดคอ จุดหยุด 00:08 ให้ทำนายก่อนดูว่ากินคำโตไปพูดไปอาจเกิดอะไรขึ้น แล้วดูต่อเพื่อตรวจคำทำนายของตัวเอง

AI ช่วยครูได้ ร่างคำถามที่มีพลัง 3 ระดับให้ครูเลือก ครูทำเอง เลือกจุดหยุดตรงที่นักเรียนของครูมักเข้าใจผิด

P การวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing

จุดมุ่งหมาย นักเรียนนำข้อมูลมาจัดระบบ จำแนก เปรียบเทียบ หาความสัมพันธ์ และสรุปเป็นความรู้ของตนเอง

นักเรียนทำอะไร

  • เครื่องมือคิด แผนผังความคิด, KWL Plus, แผนภาพเวนน์, แผนภูมิก้างปลา, PMI
  • ทำงานร่วมกันด้วย Think Pair Share, Jigsaw, Gallery Walk
  • ให้เหตุผลและใช้หลักฐานสนับสนุนความคิด

บทบาทของครู

  • ใช้คำถามกระตุ้นการคิดขั้นสูง
  • ให้เวลาคิดโดยไม่เร่ง
  • จัดการความเห็นต่างด้วยการฟังและหาฉันทามติ

ครูประเมินอะไร การวิเคราะห์ การจัดหมวดหมู่ และการสรุปความรู้

ขั้นนี้ไม่ใช่ ไม่ใช่การที่ครูสรุปให้ และไม่ใช่การแจกแผนผังที่ครูกรอกไว้ครึ่งทาง

ในบทเรียนอาหารติดคอ จุดหยุด 01:19 ถามว่าทำไมต้องดูก่อนว่าผู้ป่วยยังพูดหรือไอได้ และ 02:39 ถามว่าทำไมต้องเปลี่ยนวิธี นักเรียนอธิบายเอง แล้วดูคลิปต่อเพื่อตรวจ

AI ช่วยครูได้ เสนอแผนผังเปล่าหรือคำถามกระตุ้นการคิด ครูทำเอง ไม่ให้ AI สรุปแทน ข้อสรุปต้องเป็นของนักเรียน

A1 การปฏิบัติและสรุปความรู้หลังปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge

จุดมุ่งหมาย นักเรียนนำความรู้จากขั้น P ไปลงมือปฏิบัติจริง แล้วสรุปความรู้ที่ได้หลังการปฏิบัติ

นักเรียนทำอะไร

  • การทดลอง และการสำรวจภาคสนาม
  • โครงงานแก้ปัญหาชุมชน และการสร้างชิ้นงานแล้วปรับปรุง
  • การจำลองสถานการณ์

บทบาทของครู

  • สังเกตโดยไม่แทรกแซงมากเกินไป ตั้งคำถามเมื่อนักเรียนติด
  • ส่งเสริมให้ลองผิดลองถูก และแลกเปลี่ยนวิธีแก้ระหว่างกลุ่ม
  • เตรียมคำถามสำคัญสำหรับสรุปหลังปฏิบัติ

ครูประเมินอะไร กระบวนการทำงาน การแก้ปัญหา และผลงาน

ขั้นนี้ไม่ใช่ ไม่ใช่แบบฝึกหัดซ้ำแบบเดิม ต้องลงมือทำจริงและสรุปความรู้หลังปฏิบัติ

ในบทเรียนอาหารติดคอ จุดหยุด 04:54 สถานการณ์ใหม่ในโรงอาหาร นักเรียนตัดสินใจเองเมื่อเพื่อนยังไอได้ และเมื่อไอไม่มีเสียง

AI ช่วยครูได้ ร่างสถานการณ์ใหม่หลายแบบให้ครูเลือก ครูทำเอง ตรวจความถูกต้องและความปลอดภัยของทุกสถานการณ์

A2 การสื่อสารและนำเสนอ Applying the Communication Skill

จุดมุ่งหมาย นักเรียนสื่อสารสิ่งที่ได้เรียนรู้ให้ผู้อื่นเข้าใจ และตอบคำถามของผู้ฟังได้

นักเรียนทำอะไร

  • การเล่าเรื่อง และการนำเสนอปากเปล่าพร้อมสื่อ
  • บทบาทสมมติ นิทรรศการ และ Gallery Walk
  • สื่อดิจิทัล เช่น วิดีโอสั้น

บทบาทของครู

  • ใช้เกณฑ์ ความชัดเจน สื่อประกอบ ภาษาเหมาะกับผู้ฟัง การตอบคำถาม ความคิดสร้างสรรค์
  • ใช้ Speaker's Chair หรือ Author's Chair
  • ให้ผู้ฟังจดบันทึกหรือตั้งคำถาม และให้ข้อมูลย้อนกลับเชิงบวก

ครูประเมินอะไร ทักษะการสื่อสาร การนำเสนอ และความเข้าใจในเนื้อหา

ขั้นนี้ไม่ใช่ ไม่ใช่แค่การอ่านสรุปให้เพื่อนฟัง ผู้ฟังต้องได้ถามและผู้นำเสนอต้องตอบได้

ในบทเรียนอาหารติดคอ หลังดูคลิป นักเรียนเป็นคู่ อธิบายให้อีกคู่ฟังว่าเมื่อใดต้องลงมือช่วย แล้วตอบคำถามของเพื่อน ขั้นนี้อยู่ในชั้นเรียนจริง ไม่อยู่ในบทเรียนวิดีโอ

AI ช่วยครูได้ ร่างเกณฑ์การนำเสนอหรือคำถามของผู้ฟัง ครูทำเอง ฟังนักเรียนและให้ข้อมูลย้อนกลับเอง

S การประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ Self-Regulating

จุดมุ่งหมาย นักเรียนประเมินและสะท้อนการเรียนรู้ของตนเอง แล้วขยายคุณค่าของความรู้สู่การบริการสังคมและจิตสาธารณะ

นักเรียนทำอะไร

  • บันทึกการเรียนรู้ และแบบประเมินตนเอง
  • ตาราง What So What Now What และแฟ้มสะสมงาน
  • คำถาม จะนำความรู้นี้ไปใช้ประโยชน์กับใคร อย่างไร

บทบาทของครู

  • ชวนสะท้อนทั้งจุดแข็งและจุดที่ต้องพัฒนา
  • ส่งเสริมจิตอาสาและการนำความรู้ไปช่วยชุมชน
  • ช่วยวางแผนนำความรู้ไปใช้ในอนาคต

ครูประเมินอะไร การสะท้อนคิด การประเมินตนเอง และการนำไปประยุกต์ใช้

ขั้นนี้ไม่ใช่ ไม่ใช่แค่สรุปบทเรียน ต้องมีทั้งประเมินตนเองและเพิ่มคุณค่าสู่สังคม

ในบทเรียนอาหารติดคอ ทบทวนกับบอตหลังดูคลิปเพื่อประเมินความเข้าใจของตัวเอง แล้วทำป้ายความรู้ติดที่โรงอาหาร ครูตรวจเนื้อหาก่อนติด

AI ช่วยครูได้ บอตชวนนักเรียนสะท้อนคิดด้วยคำถามนำ ครูทำเอง ขั้นนี้ AI ทำแทนได้ยากที่สุด เพราะต้องรู้จักชุมชนและนักเรียน

ภาคผนวก ข

ข้อมูลนักเรียนกับการใช้ AI ในห้องเรียน

หลักการตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)

ภาคผนวก ค

วันนี้อยู่ตรงไหนของ UNESCO AI Competency Framework for Teachers

Aspect Competency block ระดับ Acquire กิจกรรมวันนี้ที่แตะ
1. Human-centred mindset Human agency ครูเขียนผู้เรียนเป้าหมายและจุดที่ต้องมีก่อนเปิด AI ตรวจไทม์ไลน์และข้อความด้วยตนเอง และเป็นผู้ตัดสินสุดท้าย
2. Ethics of AI Ethical principles สถานการณ์ข้อมูลนักเรียน 4 เรื่อง ราวกั้นของบอต และข้อความทดสอบเรื่องข้อมูลส่วนตัวและเหตุฉุกเฉิน
3. AI foundations and applications Basic AI techniques and applications Quick Draw กับความน่าจะเป็นของ AI ตัวอย่างเวลาคลาดเคลื่อน และเตรียม AI ให้รู้จัก GPAS
4. AI pedagogy AI-assisted teaching ชุดคำสั่ง V1 ถึง V3 สร้างบทเรียน Edpuzzle ตาม GPAS จากคลิปวิชาตนเอง ออกแบบบทบาทของบอตทบทวน และเว็บแอปที่แสดงขั้น GPAS
5. AI for professional development AI enabling lifelong professional learning แบ่งปันเว็บแอปโหมดครูให้เพื่อนครูบน Padlet และงานต่อยอดหลังอบรม

ตารางนี้เป็นการสังเคราะห์ของผู้ออกแบบการอบรม ไม่ใช่การเทียบเคียงที่ UNESCO รับรอง การอบรมหนึ่งวันอยู่ในระดับ Acquire ซึ่งเป็นระดับพื้นฐานของกรอบนี้

ภาคผนวก ง

แหล่งอ้างอิง

ข้อความกำกับ วิดีโอและคำถามเรื่องการช่วยเหลือผู้มีอาหารติดคอ ใช้ฝึกคิดและตัดสินใจ ไม่ได้แทนการอบรมปฐมพยาบาลที่มีการรับรอง ห้ามฝึกตบหลังหรือกดกระแทกช่องท้องกับคนจริง